16 Feabhra 2012

Queer


Fiú agus an focal sin scríofa agam sa teideal, mothaím míchompordach. An bunchiall atá aige ná aisteach nó ait, ach tá a fhios ag an saol mór go bhfuil drochmhíniú leis anois, go háirithe i measc na n-óg.

Bhí tréimhse de queer studies déanta agam agus mé san ollscoil, ach níor thuig mé go hiomlán é go dtí gur bhuail mé le fear a raibh dochtúireacht á déanamh aige ann. Mhínigh sé gur tháinig an focal as 'contra', nó 'trasna'. Leis sin, má thugann daoine queer orthu féin (seachas a bheith thugtha mar mhasla do dhuine) ciallaíonn sé go bhfuil siad ag dul "treasna" na sochaí, in áit a bheith ag dul in aghaidh na sochaí.

Níor bhraith mé compordach leis sin, ach bheadh sé deacair dom a rá cén fáth. Tá grúpa ann, áfach, a mhothaíonn an-chompordach leis mar lipéid dóibh, agus lena úsáid trí bhealaigh dhifriúla. Is le déanaí atá bannaí agus ealaíontóirí ag baint úsáide as an bhfocal dá gcuid saothair, rud a chuir as dom do chúis éigin.

Glactar leis, de réir mar a fheicim é, gur féidir le rud ar bith a bheith queer muna bhfuil sé mar chuid den bpríomhshruth. Chonaic mé blag fadó (is oth liom a rá nár shábháil mé an nasc chuige) gurbh fhéidir queer a thabhairt ar mhionteanga a labhairt - an Bhreatnais, i gcás an bhlaig áirithe sin - toisc gurbh rud mionlaigh é.

Ach an bhfuil? An féidir leis an Ghaeilge a bheith queer? Is mionlaigh iad pobal na Gaeilge agus an pobal aerach, ach ní hionann 'aerach' agus 'queer'. Ní a thuilleadh, ar a laghad.

Tá agóid amháin cloiste agam, a rá gur iarracht é rialacha na sochaí a bhriseadh le bheith compordach, dílis agus ionraic leat féin. Séard a bheinn imníoch faoi, áfach, ná go bhfuiltear ag briseadh rialacha ar son brisidh é féin. Is féidir a rá nach drochrud é sin, ach nílim cinnte.

B'fhéidir gur aisteach seo a fheiceáil; fear aerach ag cáineadh cuid de shaol a nasctar leis an bpobal LADT. B'fhéidir go bhfuil sé íorónach; cáineadh a dhéanamh ar rud nach dtuigim! Bheadh fírinne sa phointe sin, ach ní dóigh gurbh fhéidir queer a thabhairt ar chainteoir Gaeilge...

...nó an féidir?

3 comments:

aonghus said...

Bíonn focail casta. Ní raibh fhios agam an sanasaíocht sin a bheith ag Queer ach anois nuair a smaoiním air, "Quer" an Ghearmáinis ar trasna.

Is cinnte gur gníomh comhfhiosach frithchultúrtha Gaeilge a labhairt sa Ghalltacht/Iar Ghaeltacht/Saol an Bhéarla. Mar sin, tá cosúlachtaí ann. Tá sprid agus meon láidir de dhíth chun cloí leis, fonn troda fiú.

Mar sin, san sainmhíniú a thug tú - bheith trasna - d'fhéadfaí "Queer" a thabhairt ar Ghaeilgeoir uirbeach.

An deacracht leis sin, mar a d'aithin tú, ná gur "Corr" an chiall atá ag an ghnáthdhuine leis an bhfocal, agus is féidir an lipéid sin a úsáid chun duine a ghearradh amach go hiomlán ón sochaí agus gan glacadh dáiríre leis.

Mar sin bheadh an drogall céanna orm an lipéid a úsáid do Ghaeilgeoir nó do dhuine aerach!

Go deimhin, ní maith liom lipéid scun scan.

aonghus said...
This comment has been removed by the author.
aonghus said...

Sanasaíocht mar eolas. Fós amhrasach!