Deireadh na Dialainne

I ndiaidh roinnt mhaith blianta, táim ag cur deireadh leis an mblag seo. Míle buíochas daoibhse uilig as na hailt anseo a léamh agus tacaíocht a thabhairt dom mar bhlagadóir agus scríbhneoir Gaeilge.

Anois, tá suíomh nua seolta agam, ar a mbeidh ailt Ghaeilge agus Bhéarla de mo chuid ar fáil.

scottdb.blog.com

Súil go mbainfidh tú sult as! Arís, go raibh míle maith agaibh as mo Dhialann a léamh.

Scott

Bella Roma!

Bhí an t-ádh dearg liom go raibh seans agam dul le mo chara is fearr chun na Róimhe ag deireadh na míosa seo caite ar feadh cúpla lá. Ní raibh mé riamh san Iodáil, ach b'iontach álainn dom an t-am a chaith mé ann!

D'eitil muid ó Bhaile Átha Cliath go hAerfort Fiumicino (nó Aerfort Leonardo da Vinci) le hAer Lingus, ach b'fhéidir gurbh chóir dúinn breathnú ar conas dul isteach sa chathair roimh Éire a fhágáil; nuair a shroich muid an aerfort ann, ba shuimiúil an chomhrá a bhí againn le fear na dticéad traenach:

"Cá'il sibh ag dul?"
"An Róimh"
"Cén stáisiún?"
"Níl 'fhios againn."
"Bhuel, cén chuid den gcathair a bhfuil sibh ag dul?"
"...níl 'fhios againn!"

Chaith muid ár gcéad tráthnóna sa Róimh ag dul i dtaithí leis an gcóras traenach...!

Sea, bhí sin suimiúil! Mar sin, fuair muid traein a thaispeán ghetto'nna na Róimhe uilig dúinn roimh léim as ag stáisiúin nach raibh gearr dár n-óstán ar chor ar bith (buíochas le Google Maps, mar ní raibh a fhios againn cá raibh an óstán, fiú!). Faoi dheireadh, fuair muid an óstán - Eurostars Roma Æterna (Via Casalina, 125). Caithim a rá go raibh sé suite in áit nach bhfuil lárnach ar chor ar bith - seolfaidh tacsaí ann thú ón bpríomhstáisiún traenach, Termini faoi dheich nóiméad - ach tá an óstán féin go hálainn. D'fhan muid ann ar feadh ceithre oíche agus b'iontach an caighdeán atá acu - mholfainn go hárd é.

Ar an gcéad lá ceart ann, fuair muid bus isteach sa chathair ón óstán. D'ól muid caife reoite os comhair músaem náisiúnta na cathrach, agus toisc an radharc álainn a bhí againn air ón gcaifé, bhí orainn íoc le haghaidh €28 i gcóir ceithre chaife! Is míorúilt é nach raibh taom croí agam, ach is dóigh nach dtarlaíonn go minic an seans chun suí síos sa Róimh le cupán caife álainn agus breathnú ar an domhan ag bogadh umat.

Radharc deas don gcaifé os a chomhair!

De ghnáth, ní chuireann mórán áiteanna iontas an domhan orm, cé go bhfuilim breá ábalta a rá go bhfuil siad go hálainn. Bhí an músaem sin agus an Colosseum go hiomlán difriúil - níorbh fhéidir liom a chreidiúint go raibh mé ag breathnú ar fhoirgnimh a bhí chomh hársa agus chomh hálainn leis na cinn siúd. Níor bhac muid le dul isteach sa Colosseum mar bhí an scuaine go hainnis (45 nóiméad ar a laghad!) ach bhí muid ábalta siúl ina thimpeall gan fhadhb. Thairis sin, is fiú go mór ticéad bus 48-uair a cheannach do na busanna turais a théann timpeall na cathrach an t-am ar fad. Seachas iontaisí na cathrach a fheiceáil, is é seo an bealach is éasca chun dul i dtaithí leis an gcathair ar dtús roimh triail a bhaint as an gcóras Metro (nó - níos measa - an bus!).

Tá an Anfiteatro Flavio ar cheann de na rudaí is áille ab fhaca mé riamh.

Do thurasóirí aeracha, tá an 'sráid aerach' an-ghearr go deo don gColosseo; Via San Giovanni in Laterano. Tá trí bhialann ann (ceann dóibh ina bheár/chlub san oíche) a dhíríonn ar mhuintir aerach na Róimhe agus a cuid turasóir. Bhuail muid le daoine iontacha as Ceanada agus an Eilvéis ann, chomh maith le craic a bhaint as muintir na cathrach chomh maith! Is ar an sráid sin a bhí mo chéad béile Iodálach agam chomh maith... bhuel! B'shin rud a bhí ar mo liosta, 'rudaí le déanamh sula bhfaighim bás' - bia Iodálach a ithe san Iodáil... b'fhiú é. Mamma mia! Molaim go hárd an beár/bhialann Coming Out ar an sráid sin, a bhfuil rogha gach dí agus bia acu, chomh maith le seirbhís iontach cairdiúil.

Toisc gur tógadh ar an gcósta mé, bhí áthas orm a fhoghlaim go raibh sé éasca go leor teacht ar thrá agus tú sa Róimh. Tá cósta álainn Meánmhuireach le haimsiú ag Ostia Antica, nach bhfuil chomh fada sin ón gcathair. Caithfear traein a fháil go dtí an trá, áfach; faigh Metro go stáisiúin Piramide, agus tram uaidh sin chuig Lido di Ostia. Píosa eolais, áfach; tá go leor tránna ann príobháideach, agus 'dúnann' siad ag 19:00. Moltar dul luath go leor chun áit deas a fháil ann, ach is fiú go mór é.

Mholfainn go mór cúpla lá a chaitheamh sa Róimh, más féidir. Is álainn an chathair í, agus bheinn sásta dul ar ais, ach bí cúramach le ham na bliana. Toisc go raibh mise ann ag deireadh Meithimh, ba dheacair dom déileáil leis an teas; idir 29 agus 34 céim Celsius. Seachas sin, Roma è bella - tá an Róimh go hálainn.

Póg Poiblí

Íomhá ón suíomh Examiner.com

Lá aoibhinn grianmhar a bhí ann inniu, agus tá an t-ádh dearg liom go bhfuilim i mo chónaí cois farraige. Bheartaigh mé agus leaid lena bhfuilim ag siúl amach faoi láthair chun picnic a bheith againn ar Oileán a'Bhulla, áitín álainn a bhfuil radharcanna áille de Bhinn Éadair agus cósta dheisceart an chontae aige.

Chuaigh muid chun na trá le mála lán bia agus dí. D'aimsigh muid áit beag idir na dumhaigh agus an gaineamh le suí síos agus sult a bhaint as an dea-aimsir, áilleacht an oileáin agus as a bheith le chéile. Táimse cuthaileach go leor ag taispeáint mo chuid mothúchán go poiblí, ach thug mé cúpla póigín dom 'chara.' (Níl muid le chéile fada go leor chun 'buachaill' a thabhairt air, ach tuigeann sibh a bhfuil i gceist agam!)

Bhí nóiméad amháin ann inniu, nuair a bhí a cheann leagtha ar mo ghualainn, agus muid beirt inár luí ar  dhumhach beag. Ansin, shiúil beirt duine in aice linn, agus baineadh geit de shaghas éigin asainn. Bhí nóiméad de náire ann, nuair ba shoiléir go raibh muidne 'le chéile', .i. níos mó ná beirt chara ar an trá. D'éirigh mo chara ina shuí de náire, ach is maith an seans gur éirigh sé mar bhí a fhios aige nach bhfuilimse compórdach le PDA-anna, mar a dheirtear; public displays of affection.


Seo chúbh paradacs an fhir aeraigh in Éirinn, tá roinnt mhaith acu ag lorg comhionannais agus meas, ach insíodh dúinn thar na blianta go bhfuil an rud a bhíonn uainn 'mícheart'. Fágtar rian d'imní (nó ar a mheasa, d'éagla) orainn. Cé nár dúirt an bheirt eile faic, agus cé go bhfuil seans maith ann gurbh chuma leo fúinn, bhraitheas féin ar an nóiméad sin go raibh rud éigin mícheart déanta againn, nó gurbh chóir dúinn náire a bheith orainn. Níorbh chóir, mar ní raibh rud ar bith mícheart déanta againn ar chor ar bith. Ní raibh muid i lár paisin, ní raibh muid ag pógadh, fiú. Bhí muid beirt inár luí, ár n-aghaidheanna i dtreo na spéire, ach bhí a cheann ar mo ghualainn. Faic ina chúis náire.

Fós, tá cúis leis an smaoineamh go ndearnamar rud éigin mícheart. Má shiúlann lánúin aerach/leisbiach óg (nó d'aon saghas aoise!) síos an bhóthair, lámh in lámh, tá gach seans ann go screadfadh dream leaids rud éigin ó thaobh eile an bhóthair. Tá seans ann go dtugfadh bean meánaosta éigin 'look' nimhneach, ag taispeáint nach dtacaíonn sí leo. Sin uilig ráite, tá seans maith ann - go háirithe sna cathracha móra - gur cuma leis an bhfórmhór. Séard atá de dhíth, b'fhéidir, ná crógacht.

Bhuail rud éigin liom le déanaí; is cosúil go bhfuil roinnt lánúin leispiach óg sochair le bheith 'poiblí'. Tá cúpla lánúin ban óig feicthe agam i mBaile Átha Cliath agus i mBéal Feirste le déanaí agus iad lámh le lámh ag siúl. Is cosúil go bhfuil na mná i bhfad níos cróga ná na fir sa chás seo, ach b'fhéidir go bhfuil siad ag ullmhú na sochaí lena leithéid a fheiceáil, beagán ar bheagán. Fiú agus mé sa chathair, má fheicim lánúin fear le chéile, déanaim double-take mar níl sé chomh comónta sin lena fheiceáil.

Céard é do thuairimse féin?

Píosa sa bhreis: Agus mé ag lorg íomhá don iontráil seo, d'aimsigh mé alt ag Examiner.com faoin ábhar de PDA - seans go mbeadh sé spéisiúil duit i ndiaidh é seo a léamh.

Fós Ann, Fós Tábhachtach

An Bratach Mór - ag fáil réidh don Mórshiúil

Táim díreach tar éis agallamh raidió a dhéanamh le RTÉ Raidió na Gaeltachta faoi Fhéile Bhród Átha Cliath (nó Bród Aerach mar a thugtar air freisin) agus chuir sé ag smaoineamh mé ar chúpla bealach. Toisc go raibh mé sa Róimh ar feadh an chuid is mó den bhféile, ní raibh mé in ann páirt a ghlacadh ach amháin ar an Satharn. Sin maith go leor, mar sin an lá is tábhachtaí - an mórshiúil agus an oíche chéiliúrtha atá ann.

Leis na dathanna, an ceol glórach agus an ól uilig inár dtimpeall ag an bhFéile Bhróid, déantar dearmad i gcónaí - go háirithe le daoine óga - ar an bhfáth go n-eagraítear an fhéile ar chor ar bith, nó an stair taobh thiar de. B'fhéidir gur cheart dom sin a chur i gcuimhne daoibh.

I 1983, d'ionsaíodh agus maraíodh Declan Flynn i mBaile Átha Cliath. Fear aerach 31 bliain d'aois a bhí ann, agus cé go raibh cúpla fear gafa ag na Gardaí, níor tugadh aon píonós dóibh. Cén fáth? Deacair le rá, ach coimeád in intinn nach raibh hómaighnéasachas 'ceadaithe' sa Phoblacht go dtí 1993 - deich mbliana i ndiaidh a bháis. An dearcadh a bhí ann ná gurbh chuma leis an Stát gurb ionsaíodh Declan toisc go raibh sé aerach. Is ansin i 1983 a d'eagraigh an National Lesbian and Gay Federation agóid ó Fhaiche Stiabhna go dtí Móroifig a'Phoist. B'in an chéad mórshiúil aerach sa phríomhchathair, agus d'fhorbair an fhéile as sin.


Beagán ar bheagán, tá céim chun cinn déanta ag an bpobal aerach. Bhí David Norris, Tonie Walsh agus daoine eile ina laochra don bpobal sa Phoblacht nuair a cheadaíodh hómaighnéasachas i 1993. Sa bhliain 2010, tugadh cead do lánúnacha aeracha agus leispiacha páirtnéireacht shibhialta a chlárú, agus dúirt an Tánaiste Eamon Gilmore inné go raibh sé "in am" do lánphósadh aerach sa tír seo. Ní bheadh sé sin uilig ag an bpobal aerach murach na paráideanna siúd tríd na blianta i mBaile Átha Cliath, i nGaillimh, i gCorcaigh agus i gcathracha eile.


Beidh lá ann, ceapaim, nuair nach mbeidh ann le Bród Aerach ach féile agus sin amháin. Go dtí go bhfuil comhionannas ceart ag gach saoránach sa tír, beidh aidhm pholaitiúil de shaghas éigin ag Bród. Fós, ní dhéanann píosa spraoi aon dochar, ach an oiread.

Cinneadh in Aghaidh na Céille

Tá Edwin Poots ón DUP ar eolas do roinnt mhaith cainteoir Gaeilge - bíodh i dTuaisceart Éireann nó sa Phoblacht. Rinne sé sár-iarracht, mar Aire Cultúir chun Acht Gaeilge a stopadh. Is cinnte dom nach bhfuil leathan-aigeantacht aige anois, i ndiaidh dó an bac ar fhuil ó fhir aeracha a choinneáil i dTuaisceart Éireann - cé nach bhfuil sé ann a thuilleadh sa Bhreatain.

Anois ina Aire Sláinte, d'fhógair sé an cinneadh inné a stopann fir a bhíonn gnéas acu le fir (FGF, chun téarma nua a thógáil isteach sa Ghaeilge?) chun fuil a thabhairt. Cé go bhfuil tuilleadh fola de dhíth ag ospidéil sa Tuaisceart, ní féidir leo aon rud a dhéanamh go fóill. Idir an dá linn, seoltar fuil ón mBreatain - áit ar féidir le FGF fuil a thabhairt, chomh fada is nach raibh gnéas acu ar feadh bliana. Fuil aerach, mar sin, a úsáidtear i dTuaisceart Éireann. Fuil ghlan. Fuil úsáideach. Ach mar sin féin, fuil ó fhear aerach.

Is é sin - agus sin amháin - an rud is amaidí faoi chinneadh Poots. Dá mbeadh cosc ar fhuil ó FGF ar fud na Ríochta Aontaithe, bheadh ciall (de shórt éigin ann). In ionad sin, áfach, tá trí as ceithre náisiún sa Ríocht ann a bhfuil níos ciallmhara ná an ceann eile. Sin ráite, is aisteach an coinníoll faoi ghnéas a staonadh ar feadh bliana sular féidir fuil a thabhairt. Fós, is fearr sin ná bac iomlán - nach ea? Nó, an ea?

Is fear é Poots nach gcreideann in éabhlóid, ach a chreideann go bhfuil an domhan 6000 bliain d'aois. Mar a dúirt cara liom inniu, más féidir le fear cosúil leis sin éirí le bheith ina fheisire, b'fhéidir nach bhfuil a leithéid d'éabhlóid ann. Má tá, tá súil agam go mbeadh bua na hoiriúnachta linn sara bhfad, agus go mbeadh Aire Sláinte níos ciallmhara ag Tuaisceart Éireann go luath.

Pósadh Aerach Ceadaithe sa Danmhairg

Fuair Rialtas na Danmhairge réidh leis an gcosc ar bhainisí aonghnéis in eaglaisí stáit ar an Déardaoin seo caite, 7 Meitheamh.

Arsa Aire na hEaglaise, Manu Sareen leis an nuachtán Danmhargach cáiliúil Politiken: “tá an t-athrú [dlí] seo stairiúil. Siar i 1989, tugadh deis don bpobal teacht chuig Halla na Cathrach agus a bpáirtnéireacht a chlárú. Ach anois agus pósadh ar fáil, tá an comhionannais arduithe chuig leibhéal nua, ar chomhchéim le lánúnacha heitrighnéasacha.”

Ní raibh páirtí na nDaonlathaigh Críostaíocha – nó Kristendemokraterne – ar aon intinn leis an Rialtas, cé nach bhfuil aon suíochán acu sa Phárlaimint faoi láthair. “Tá an Rialtas ag déanamh ionsaí ar shaoirse an chreidimh, agus leis sin, ar an mbunreacht,” a dúirt ceannaire an pháirtí, Per Ørum Jørgensen. Tá an páirtí ag bagairt chun an dlí a chur ar an Rialtas mar gheall ar an athrú sa dlí.

Anois, is féidir le lánúnacha aeracha agus leispiacha bainis a bheith acu in Eaglais na Danmhairge, rud nach raibh ceadaithe roimh an athrú. Is í an chúis nach bhfuiltear ag tacú le ráitis na Kristendemokrater ná gur féidir le haon sagart, áfach, seirbhís a dhiúltú do lánúin. Má tharlaíonn sin, caithfidh an lánúin sagart eile a aimsiú leis an seirbhís a dhéanamh. Ní dhéanann sé seo aon difríocht ar a rogha eaglaise nó ionaid. Ba é tuairim Sareen ná gur thug sé seo saoirse creidimh do shagairt nach raibh sásta leis an athrú dlí, ach le pósadh a chur ar fáil do lánúnacha aonghnéis ag an am céanna. Is í an t-aon difríocht a bheidh ann anois ná an searmanas, toisc go ndúirt easpaig na tíre go gcruthóidh siad searmanas nua a bheadh oiriúnach do bheirt fhear nó do bheirt bhan.

D'aontaigh Príomhaire na Danmhairge, Helle Thorning-Schmidt leis an Aire Sareen, ag fógrú ar a leathanach Facebook: “is ar an lá seo inniu a thugann muid cead do lánúnacha hómaighnéasacha pósadh ar chomhchéim le héinne eile – rud a bhí Socialdemokraterne [páirtí na Daonlathaigh Sóisialta].

D'éirigh leis an athrú le 85 vóta ar a son, le 24 vóta ina aghaidh – go príomha ó pháirt an eite dheis, an Dansk Folkeparti – le beirt fheisire ag séanadh an vóta. Ba í an Danmhairg an chéad tír ar domhan chun páirtnéireachtaí sibhialta a thabhairt isteach sa bhliain 1989, agus tugadh cead do chaidrimh hómaighnéasacha ó 1948 ar aghaidh – i gcomparáid leis an Ríocht Aontaithe, nár thug an cead céanna go dtí 1967.

Scaoil Amach É ar Inis Oírr

Osclófar féile nua-chultúir ar Inis Oírr dar teideal Scaoil Amach É – nó Drop Everything sa Bhéarla – ón 18ú go dtí an 20ú Bealtaine. Beidh ceolchoirmeacha, cainteanna, ceardlanna, DJ-seiteanna agus neart ócáidí eile ar siúl ar an oileán agus in Áras Éanna – ionad ealaíona an oileáin – go príomha. Is é téama na féile na 'ón bpobal, don bpobal' agus is í a haidhm ná chun comhrá cruthaitheach a bhunú agus a fhorbairt ar an oileán don náisiún ar fad. 

Cé go mbeadh an fhéile ar siúl i lár na Gaeltachta, beidh tionchar Íoslannach láidir le mothú ag an bhféile, toisc an méid aoi ón tír sin dá mbeidh ann. Ar aon leis an ealaíontóir Halldór Ragnarsson, beidh ceoltóirí ar nós an amhránaí Sóley agus roinnt ceoltóir ón mbanna, Múm ag seinnt ar Inis Oírr le linn na féile. Beidh neart nua-cheoil Éireannaí ann chomh maith, ar nós Daithí Uí Dhrónaí, a bhain cáil amach ar an gclár teilifíse 'Must Be The Music' sa Bhreatain siar i 2010. Ó shin ar aghaidh, tá neart ceolchoirm déanta aige fud fad na hÉireann agus na Breataine. Beidh ceol ann chomh maith ó DJ Don Williams as an nGearmáin agus Soundwalk Collective as Nua-Eabhrac.

Tuilleadh faoi seo ar fáil i Gaelscéal na seachtaine seo - sna siopaí anois.

Lean Scaoil Amach É ar Twitter  – @dropevrything